Metamorfizma Kayaçları Nasıl Bozunmaya Uğratır?

Metamorfik süreçler kayaçlarda yoğunluk artışı, daha büyük , tanelerinin tabakalı ve bantlı doku eklinde yeniden yönlenmeleri, düşük sıcaklık minerallerinin yüksek sıcaklık minerallerine dönüşmesi gibi pek çok değişime yol açarlar. Ek olarak iyonların kayaca katılımı bazıları ekonomik açıdan da önemli olan yeni oluşturur. O halde, metamorfizma derecesinin, metamorfik kayaçların dokusu (texture) ve mineralojisi () ile kendini açığa vurduğunu söyleyebiliriz.

 

metamorfizma bozunması

 

Kayaç döngüsü

 

3 tip plaka sınırı vardır. Uzaklaşan (diverjan), yaklaşan (konverjan) ve transform
plaka sınırları. Bu farklı plaka sınırlarında farklı magmatik ve metamorfik
faaliyetler oluşur ve bunlarda farklı kayaç türlerinin oluşmasına neden olur. Bu
kayaç türlerinin varlığı bize yerkabuğunun yapısı ve bileşimi hakkında (özellikle
ilk birkaç yüz km’deki) önemli bilgiler verir.

 

Batolitler derinliğe bağlı olarak, epizon, mezozon ve katazon plütonları şeklinde 3 gruba ayrılmaktadır.

 

Epizon plütonları, daha küçük kristalli, çevre kayaçlarla uyumsuz (belirgin ve keskin dokanaklı) ve zayıf bir etki zonu göstermektedir. Yaklaşık 10-100 km2 yayılımlı, < 15 km derinlik, < 4-5 kbar basınç ve 600-700 °C sıcaklıkta kristallenir.

 

Mezozon plütonları, daha iri kristalli, çevre kayaçlarla kısmen uyumsuz kısmen uyumlu, kontak metamorfizma zonu gelişmiştir. Yaklaşık 100-500 km2 yayılımlı, 15-25 km derinlik, 5-8 kbar basınç ve 700-900 °C sıcaklıkta kristallenir.

 

Katazon plütonları, oldukça iri kristalli, çevre kayaçlarla büyük oranda uyumlu, dokanağa paralel akma dokusu ve dokusu gelişmiş olup, migmatit oluşumu gözlenir. Çok daha geniş yayılımlı (1000 km2’ye kadar), >25-30 km derinlik, >8-10 kbar basınç ve >900-1000 °C sıcaklık kristallenir.

Bir önceki yazımız olan Metamorfizma Nerede Gerçekleşir başlıklı makalemizde , metamorfizma nerede gerçekleşir ve hakkında bilgiler verilmektedir.

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları

16 Yorumlar

  1. betül köselioğlu diyor

    metamorfik petrografi dersleriyle alakalı fazla ders konuları ekler misiniz? metamorfik petrografi dersinde başarı oranım biraz düşük olduğu için ekstra ders konuları çalışmam gerekiyor. bunun dışında yardımcı kaynak olarak önereceğiniz kaynaklar varmı? bu arada bu bilgilerde işime çok yaradı devamını bekliyorum 🙂

  2. Elif Gülerce diyor

    Metamorfik kayaçların bozunmaya uğratması, mineral ve dokusunda değişiklik yaparak bozunmaya uğratır.

  3. Yasin Erdem diyor

    Yani metamorfizma var olan kayaçları bozunmaya uğratan başkalaşım kayaçlarıdır doğru mu?

    1. Servet Uludağ diyor

      Evet, daha detaylı bilgi verilerek yazımızda güncelleme yapılmıştır.

  4. Cemre Dilek diyor

    Evet Yasin bey. Söylediğiniz kısmen doğru. Magmatik veya sedimanter kayaçların metamorfize olarak yeni bir kayaç ortaya çıkartma halidir. Zaten jeogenc sitesinde de nasıl bozunmaya uğrattığı hakkında bilgi verilmiş.

  5. Emre Uslu diyor

    Cemre hanıma katılıyorum. Ekstradan bilgi vermek gerekirse, metamorfizmaya uğramış kayaçlarda genelde başkalaşım geçirmemiş halindeki kayaca göre başkalaşım geçirmiş yani metamorfizma ile bozunmaya uğramış kayaçların yoğunluğu daha yüksektir.

  6. Ufuk diyor

    Yerinde tespitte bulunmuş yorum yapan arkadaşlar. Başka söze ne hacet 🙂 Bilgi için teşekkürler jeogenc.

  7. Feyyaz diyor

    Bilgilendirme için teşekkür ederim.

  8. Cennet Sevim diyor

    Metamorfizma olayları hakkında yorum yapan arkadaşlar, biraz daha bozunma hakkında bilgi verir misiniz?

  9. Yasin Erdem diyor

    Cennet hanım, jeogenc sitesinde diğer konuları da incelerseniz, metamorfizma ve metamorfizma bozunması hakkında bilgi bulabilirsiniz.

  10. Cennet Sevim diyor

    Hmmm.. Anladım Yasin bey. Teşekkür ederim bilgilendirme için.

  11. Metin Güvenç diyor

    Çok güzel bir bilgi toplamışsınız. Metamorfik hakkında bilgi edinmek isteyen herkesin bu makaleyi incelemesi lazım.

  12. Gonca Evcim diyor

    Metamorfik kayaçların nasıl bozunmaya uğramasından ziyade metamorfik bozunma tipleri nelerdir gibi olmuş.

  13. Leyla diyor

    metamorfik kayaçların bozunma şekli böyle miydi yaaaa… Ben sanırım sınavda farklı yazdım 🙁

  14. Mert Canlı diyor

    Leyla, sanırım bende sınavda yanlış yazdım. Metamorfik kayaçların bozunmasından ziyade metamorfik kayaçlar nasıl oluşur bunun cevabını vermişim 🙂

  15. Akınalp Gezgin diyor

    Çok doğru bilgiler paylaşmışsınız. Uzun yıllardır jeogenc sitenizi takip ediyorum. Çok kaliteli ve gerçek bilgileri paylaşıyorsunuz. Jeoloji mühendislerinin kaynak sitesi diyebilirim.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.