Yeryuvarını Oluşturan Katmanlar

Tüm bu verilerin bir araya getirilmesiyle yeryuvarının, fiziksel ve kimyasal (dolayısıyla mineralojik) yapısı birbirinden farklı katmanlardan oluştuğu ortaya çıkarılmıştır. Bu katmanlar en kaba şekilde içten dışarı doğru, çekirdek manto ve kabuktur. Her bir küre de kendi içerinde homojen olmayıp, alt bölümlere ayrılarak incelenir.

 

yeryuvarı katmanları

 

Kimyasal özellikler göz önüne alındığında yeryuvarı kabaca; Kabuk, Manto ve Çekirdek olarak oluşur. Fikizsel özellikleri göz önüne alındığında yeryuvarını, Litosfer, Astenosfer, Mezosfer, Dış Çekirdek ve İç Çekirdek gibi beş farklı özellikli kantmandan oluşmuştur.

 

Sismik dalgaların hızları yerin derinliklerine doğru artar. Bu artışın birçok nedeni vardır. Kimyasal ve mineralojik bileşimler sismik hızlara etki eden önemli faktörlerdendir. Hızların artışındaki nedenlerden birisi de artan basınçla beraber kristal kafes yapıları daha sıkı paketlenen minerallerdir. Ancak, basıncın fonksiyonu olarak kompaktlaşan kristal yapıları sismik hızlarda dereceli değişikliğe neden olurken, kimyasal bileşim değişikliklerinde sismik hızlar aniden değişir.

 

yeryuvarı yapısı

 

Ani hız değişimleri fiziksel özelliklerinin farklı olduğu iki birim arasındaki süreksizliklerin varlığına işaret ederler. Örneğin, P dalgası kabuktan (5.6 km/sn) mantoya (7.9 km/sn) geçişinde gözlenen ani hız artışı ilk kez Mohoroviçiç tarafından 1909 Hırvatistan depremi kayıtlarından tespit edilmiştir. Bugün, Mohoroviçiç’in anısına bu süreksizliğe onun adı verilmiştir. Bu başarılı gözlem sismoloji biliminin önünü açarak, sismik hızlar yardımıyla yeryuvarını oluşturan katmanları farklı kalınlıkları ve fiziksel özellikleri ortaya konmuştur.





Diğer bir önemli veri, mantonun ergimesi sonucu oluşan birincil magmaların katılaşması sonucu oluşan volkanik kayaçların incelenmesidir. Mineralojik, kimyasal ve izotopik analizleri yapılan bu kayaçlardan itibaren mantonun mineralojisi ve bileşimi tahmin edilmeye çalışılır.

Bir önceki yazımız olan Levhaların birbirlerine sürtünerek hareket etmesi başlıklı makalemizde avrasya levhası, kuzey anadolu fayı ve levhalar hakkında bilgiler verilmektedir.

You might also like More from author

Leave A Reply

Your email address will not be published.