Magmatik Bileşim

büyük ölçüde silikat minerallerinden oluşurlar. Üstelik bir magmatik kayacı oluşturan minerallerin türleri, en nihayetinde bu kayacın oluştuğu magmanın kimyasal bileşimi tarafından belirlenir. Anımsayalım, magma, aynı zamanda silikat minerallerinin ana bileşenleri olan 8 elementten oluşuyordu. Silisyum ve oksijen kayaçta en bol bulunanlardı. Bunlarla birlikte Al, Ca, Na, K, Mg, Fe magmanın neredeyse %98 ‘ini oluşturur. Magma bunların dışında Ti, Mn, Au, A ve U gibi çok az bulunan elementleri de içerir.

Magma soğudukça bu elementler iki ana silikat grubu mineralleri oluşturmak üzere bir araya gelirler. (ferromagnezyan silikatlar) Fe ve Mg’ca zengin , Si ve O’ce fakirdirler. Olivin, piroksen, amfibol ve biyotit ferromagnezyan silikatların iyi bilinen örneklerindendir. Tersine, açık renkli silikatlar daha fazla K, Na, Ca içerirler. Bunlar Si ve O açısından ilk gruptan daha zengindirler. Açık renkli silikatlar kuvars, muskovit ve feldsparları bolca içerirler.

Magmatik kayaçları bile imlerine göre iki ana gruba ayırabiliriz. Granitik kayaçlar daha çok açık renkli minerallerden oluşurlar, %70 civarında SiO2 (silika) içerirler. Kıtasal kabu un çoğunu granitik kayaçlar oluşturur. Bazaltik kayaçlar bolca ferromagnezyen minerallerden oluşurlar, %50’den az silika içerirler. Okyanusun tabanları bazaltik bileşimli kayaçlardan oluşur. Bu iki uç bileşimin arasında bulunan kayaç grupları da bilinmektedir.

lk bakışta, bile imi böylesine farklı kayaçları oluşturan magmaların da birbirlerinden çok farklı kimyasal bileşime sahip olacakları düşünülebilir. Fakat jeologlar farklı zamanlarda püsküren aynı volkanın kayaçlarının birbirinden farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu, bir veya birkaç tür magmanın zaman içinde, kristalleşme sırasında evrim geçirdiği fikrine götürmüştür jeologları. Bu konudaki öncü çalışmaları 20. yy’m ilk çeyreğinde N. L. Bowen’ın çalışmalarına borçluyuz.

Bir önceki yazımız olan Faneritik (iri taneli) Doku başlıklı makalemizde faneritik doku, iri taneli doku ve kristal büyüklüğü hakkında bilgiler verilmektedir.

You might also like More from author

Leave A Reply

Your email address will not be published.