Anasayfa / Maden Jeolojisi / Kalk Alkali Trakitler ve Çeşitleri

Kalk Alkali Trakitler ve Çeşitleri

Petrografik yönden çeşitlilik arzeden K-feldispat (genellikle sanidin) ve plajiyoklas oranına göre başlıca dört gruba ayrılır:

 

  1. Subalkali trakitler  K-feldispat > Plajiyoklas
  2. Latitler  K-feldispat = Plajiyoklas
  3. Traki andezitler  K-feldispat > Plajiyoklas (An<50)
  4. Trakibazaltlar K-feldispat < Plajiyoklas (An>50)

 

trakit
Trakit, sanidin oluşturmaktadır. Fotoğrafta görülen trakittir.

 

Kalk alkali trakitlerin soğuma öncesi ve soğuma esnasında hüküm süren fiziko kimyasal koşulların sonucu olarak, bunlar mafik mineral olarak biyotit, amfibol, ojit, hipersten ve olivin ayrı ayrı veya beraberce içerebilirler. Keza aynı nedenlerden dolayı hamur değişik bileşimli öğeleri zahiri (virtüel) halde tutabilir. İşte bu sebepledir ki kalk alkali trakitler arasında çok değişik tip isimleri ortaya çıkmıştır.

 

Kalk alkali çeşitleri

Subalkali trakitler: Bunlar başlıca sodik sanidin veya anortoklas, az miktarda oligoklas, hornblend, biyotit, ve diyopsit fenokristallerini sanidin mikrolitlerinden oluşan bir hamur içinde içerirler. Hamurda az miktarda intertisiyel kuvars veya tridimit veyahut da her ikisi birden mevcuttur.

 

Latitler: Bunlar monzonitlerin yüzey kayaçlarıdır. Potasyumlu feldispat anortoklas veya sanidin, plajiyoklas, oligoklas veya andezindir. Potasyumlu feldispatlar genellikle plajiyoklasların etrafını çevrelerler veya daha daha ziyade hamurda bulunurlar. Mafik mineral olarak çoğunlukla hornblend veya diyopsit mevcuttur. Bazen seyrek olarak olivinde gözükebilir. Keza çoğunlukla biyotit hornblende eşlik eder. Hamurda kuvars bulunabilir. Bu çoğalacak olursa kayaç dasitlere geçiş yapar.

 

Traki andezitler: Bunlara hakim plajiyoklas andezindir. Bazı zonlu kristallerde çekirdek daha fazla bazik olabilmektedir. Mafik mineral olarak genellikle soluk yeşil ojit, daha seyrek olmak üzere olivin bulunur. Hornblend ve daha nadiren biyotit bunlara eşlik edebilir. Bazı traki andezitlerin tayini kimyasal analiz gerektirebilir. Zira potasyumlu feldispat hamurda zahiri (virtüel) halde kalabilir.

 

Trakibazaltlar: Bunlar bazaltik fasiyesli, mezokrat trakitleridir. Plajiyoklas olarak labrador içerirler. Bu, hem fenokristaller hem de mikrolitler halinde bulunur. Fenokristallerin etrefını dar bir bant şekilnde sanidin çevreler ve çoğu kez fark edilmeyebilir. Mafik mineralleri, hakiki bazaltlarda olduğu gibi mor ojit ve olivin oluşturur.

 

kuvarslı trakit
içerisinde sodik sanidin feldispatı vardır. Fotoğraftaki kuvarslı trakittir.

 

Kuvarslı trakitler: Bunlar özellikle okyanus volkanlarında olivinli bazaltların farklılaşma (diferansiyasyon) ürünü olarak gözükürler. Genellikle kısa akıntılar, silindir şeklinde baca dolgusu ve domlar oluştururlar. Çoğunlukla kuvars, hamurda özşekilsiz veya yarıözşekilli taneler halinde alkali feldispatlar ile birlikte bulunup nadiren fenokristaller verir. Yeni Zelanda’daki Akaroa trakitlerinde olduğu gibi kuvars, bazen de fümerolik tridimitin yerini almış olarak bulunur.

 

Kuvarslı trakitlerde sodik sanidin esas feldispatı oluşturur. Az miktarda anortoklas, oligoklas ve albit buna eşlik ederler. Mafik mineral olarak en çok biyotit gözükür ve bazen hornblend de bulunabilir. Her ikisi de az çok magnetitle işgal edilmiş bulunurlar. Sodyumca zengin olan tiplerde riyebekit, barkevisit ve egirin – ojit gözükebilir. Magnetit ve apatit daima tali mineral olarak bulunurlar.

Bir önceki yazımız olan Filon Çeşitleri başlıklı makalemizde basamaklı filon tanımı, filon çeşitleri nelerdir ve flöze nedir hakkında bilgiler verilmektedir.

  • Facebook
  • Twitter
  • Google+
  • Linkedin
  • Pinterest

Yorum yapmak ister misin?

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir