Hortum Şekilli Cevher Kütleleri

Bu kütleler iki yönde oldukça kısa fakat üçüncü yönde uzun kütlelerdir. Eğer cevher kütlesi dikey veya yarı dikey ise o zaman “baca” (pipe veya chimney), yatay ve yarı yatay ise “manto” (manto) adını alır. İspanyolca bir sözcük olan mantonun literatürdeki çevirisi “örtü” (blanket) dür. Ancak manto sözcüğü, İngilizce Jeoloji literatürüne aynen girmiştir. Bu sözcük, bazı çalışmacılar tarafından “ düz (yatay) uzanan levhamsı kütleler ” olarak kullanılmaktadır. Fakat tamamıyla kabul edilebilir “düz (flat)” sözcüğü bu tipler için uygun olabilir bazen de uygun değildir. Bu nedenle eğer okuyucu metinde “manto” deyimine rastlarsa dikkatli olmalıdır.

 

Doğu Avustralya’da Queensland’dan New South Wales’e kadar uzanan 2400 km’lik kuşak boyunca granit intrüzyonlarına yakın ve onların içinde yüzlerce baca vardır. Bunlardan çoğu kuvars dolguları ve bazıları da bizmut, molibden, volfram ve kalay cevherleşmeleridir.  Bacalar çeşitli tipte ve kökende olabilir. Cevherli (mineralize) baca dolguları özellikle yaygındır. Bunlara bir örnek olarak Güney Afrika’daki Messine bakır içeren breş bacası verilebilir.

 

Mantolar ve bacalar kollara ayrılabilir ve kolların birleşmesinden oluşabilir. Kollara ayrılmaya bir örnek Şekil 6 da verilmiştir. Mantolar ve bacalar sık sık birlikte bulunabilirler ve bacalar çoğunlukla mantolara besleyici olarak görev yapabilirler. Bazen mantolar yukarılara doğru katmandan katmana baca bağıntıları ile geçebilirler, yukarı doğru giderken kollara ayrılabilirler. Buna güzel bir örnek Meksika’daki Providencia’ dır. Orada derinde tek bir baca yüzeye yakın 20 mantoyu beslemektedir.

 

Bazı silindirik yataklar, cevher içeren sıvıların yataya yakın akışları ile olmuşlardır. Cevherleşme sürekli olmayabilir. Böylece Saskatchevan’daki Mc Clean yatağında olduğu gibi cep (pod) ortaya çıkar. Bu cepler veya mercekler kayaç örtüsü (regolith) ile onu örten Proterozoyik Athabaska Grubu sedimanları arsındaki uyumsuzluk boyunca dalgalanmalar (ondülasyonlar) gösterirler ve bunların konumları, dikey olarak yer alan bir fay sistemi tarafından kontrol edilir gözükmektedir.

 

Bir önceki yazımız olan Yatakların Boyutu ve Şekli başlıklı makalemizde cevher cinsi, tenörlü yataklar ve ucuz açık işletme hakkında bilgiler verilmektedir.

You might also like More from author

Leave A Reply

Your email address will not be published.